De rol van de ondernemingsraad bij overnames

Bij overnames kan medezeggenschap van de ondernemingsraad (OR) een belangrijke rol spelen. Een overname heeft immers vaak ingrijpende gevolgen voor een organisatie. Op grond van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) heeft de OR adviesrecht bij een overname van een organisatie waar ten minste 50 personen werkzaam zijn. In dit artikel gaan we in op de rol van de OR bij overnametrajecten en staan we stil bij de aandachtspunten. Meer weten over dit thema? Neem vrijblijvend contact op met één van onze specialisten.  

Wat is een OR? 

Een OR is een medezeggenschapsorgaan binnen de organisatie dat de belangen van het personeel behartigt en meedenkt over het goed functioneren van de organisatie in al haar doelstellingen. Volgens de WOR is het instellen van een OR verplicht voor organisaties waar ten minste 50 personen werkzaam zijn. In kleinere organisaties (10 tot 50 werknemers) kan een personeelsvertegenwoordiging (PVT) worden ingesteld. Dit is verplicht als de meerderheid van het personeel hierom verzoekt of als een cao dit voorschrijft. Als er geen OR of PVT is, moet de organisatie minimaal twee keer per jaar een personeelsvergadering (PV) organiseren om werknemers te informeren en te raadplegen over belangrijke veranderingen in de arbeid van ten minste een vierde van het personeel.  

De rol van medezeggenschap bij overnames 

Een overname valt onder de adviesplichtige besluiten van artikel 25 WOR. Dit artikel verplicht de organisatie om de OR om advies te vragen over onder meer een voorgenomen besluit in het kader van een overname. De gedachte hierachter is dat een overname grote gevolgen kan hebben voor de werkgelegenheid, arbeidsvoorwaarden en de organisatie van het werk. De OR krijgt zo de mogelijkheid om mee te denken over het voorgenomen besluit en de belangen van het personeel te behartigen.  

Heeft de organisatie geen OR maar wel een PVT, dan heeft de PVT onder bepaalde omstandigheden ook een adviesrecht. Wordt het advies van de PVT echter niet gevolgd, dan heeft de PVT – in tegenstelling tot de OR – geen beroepsrecht bij de Ondernemingskamer. De PV heeft geen formeel adviesrecht bij een overname, maar de organisatie moet de PV wel informeren bij een voorgenomen overname en de gelegenheid geven om vragen te stellen. Dit waarborgt dat ook in kleinere organisaties werknemers betrokken worden bij belangrijke besluiten. 

Belangrijkste verplichtingen 

De belangrijkste verplichtingen voor de werkgever bij een overname ten aanzien van de OR zijn: 

• Tijdig informeren en raadplegen van de OR: de OR moet tijdig worden geïnformeerd en in de gelegenheid worden gesteld om advies uit te brengen, zodat het advies van wezenlijke invloed kan zijn op het te nemen besluit. 
• Schriftelijk verzoek: het adviesverzoek moet schriftelijk aan de OR worden voorgelegd, voorzien van een toelichting op het voorgenomen besluit, de beweegredenen, de te verwachten gevolgen voor het personeel en de voorgenomen maatregelen.  
• Redelijke termijn: de OR moet voldoende tijd krijgen om het besluit te bestuderen en eventueel deskundigen te raadplegen.  
• Besluitvorming: het besluit mag pas worden genomen nadat de OR advies heeft uitgebracht. Als het advies niet wordt gevolgd, moet de ondernemer dit schriftelijk motiveren en een wachttijd van een maand in acht nemen voordat het besluit wordt uitgevoerd. In deze periode kan de OR eventueel beroep instellen bij de Ondernemingskamer. 

Aandachtspunten 

• Tijdig betrekken: betrek de OR of PVT zo tijdig mogelijk bij het overnameproces. Vroegtijdige betrokkenheid vergroot het begrip voor gemaakte keuzes en verkleint de kans op weerstand.  
• Duidelijke formulering van het adviesverzoek: het adviesverzoek aan de OR moet helder en volledig zijn, zodat voor alle partijen duidelijk is waarover advies wordt gevraagd en wat de achtergrond is van het voorgenomen besluit. Formuleer concreet over de aard van de overname, de beweegredenen van de ondernemer(s) en de verwachte gevolgen voor het personeel. 
• Motiveren bij afwijking van het advies: als het uiteindelijke besluit afwijkt van het advies van de OR of PVT, motiveer dit dan schriftelijk en transparant. Dit draagt bij aan het vertrouwen tussen de organisatie en medezeggenschap en geeft hen de mogelijkheid om te overwegen of verdere stappen al dan niet nodig zijn. 
• Heldere communicatie: communiceer gedurende het hele proces zoveel mogelijk open en duidelijk met de OR of PVT en het personeel. Dit bevordert het draagvlak en voorkomt onrust binnen de organisatie. 

Maak afspraken over geheimhouding: in de praktijk wordt weleens betoogd dat schriftelijke documenten bij een overname zeer vertrouwelijk zijn en om die reden niet kunnen worden gedeeld met de OR. Door afspraken te maken over geheimhouding in een geheimhoudingsovereenkomst met leden van de OR of PVT zorg je ervoor dat alle documenten kunnen worden gedeeld waardoor zij volledig worden geïnformeerd. Alternatieven zijn bijvoorbeeld het mondeling verstrekken van vertrouwelijke informatie of het bieden van inzage op locatie, waarbij de leden van de OR- of PVT-leden de documenten kunnen bekijken zonder kopieën te ontvangen of informatie mee te nemen.  

Controleer de toepasselijke cao: sommige cao’s bevatten bepalingen hoe de OR, PVT en/of de vakbonden betrokken moeten worden bij een overname. Het is van belang dit te controleren. 

Ook als er geen OR is die wél had moeten zijn ingesteld is het van belang om werknemers te informeren en zo mogelijk te raadplegen over een voorgenomen overname. Laat u in dat geval juridisch goed informeren. 

Meer weten? 

Heeft u vragen over (de rol van) medezeggenschap bij overnames of wilt u advies over de inrichting van het overnameproces? De juridische specialisten van BDO helpen u graag verder. Neem gerust rechtstreeks contact op met mij, of e-mail om in contact te komen met een van onze andere specialisten.